{"id":3500,"date":"2026-10-30T13:45:57","date_gmt":"2026-10-30T12:45:57","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/?p=3500"},"modified":"2026-10-30T13:55:33","modified_gmt":"2026-10-30T12:55:33","slug":"la-version-payante-doverleaf-ne-sera-plus-offerte-quel-produit-latex-utiliser-et-pour-quel-usage","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/la-version-payante-doverleaf-ne-sera-plus-offerte-quel-produit-latex-utiliser-et-pour-quel-usage\/","title":{"rendered":"La version payante d\u2019Overleaf ne sera plus offerte. Quel produit LaTeX utiliser et pour quel usage?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Historique et pr\u00e9sentation<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le syst\u00e8me de composition TeX a \u00e9t\u00e9 cr\u00e9\u00e9 \u00e0 la fin des ann\u00e9es septante sp\u00e9cifiquement pour am\u00e9liorer la typographie des documents, particuli\u00e8rement des documents math\u00e9matiques. Complexe et donc difficile \u00e0 utiliser dans un contexte courant, une couche suppl\u00e9mentaire destin\u00e9e \u00e0 faciliter son utilisation a \u00e9t\u00e9 ajout\u00e9e au d\u00e9but des ann\u00e9es 80, ce qui a donn\u00e9 LaTeX (\u00e0 prononcer \u00ab LATEC \u00bb). La version g\u00e9n\u00e9ralement utilis\u00e9e actuellement est r\u00e9guli\u00e8rement mise \u00e0 jour et date du milieu des ann\u00e9es nonante, mais aucune refonte compl\u00e8te n\u2019a \u00e9t\u00e9 r\u00e9alis\u00e9e depuis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lorsque la complexit\u00e9 du produit est ma\u00eetris\u00e9e, il pr\u00e9sente divers avantages :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>le rendu est identique sur toutes les plateformes (PDF final homog\u00e8ne) ;<\/li>\n\n\n\n<li>la mise en page est facilit\u00e9e pour les formules, symboles scientifiques et \u00e9quations ;<\/li>\n\n\n\n<li>il s\u2019agit d\u2019un logiciel Open Source.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00e9sormais, de nombreux \u00e9diteurs proposent leur produit payant int\u00e9grant LaTeX ainsi que des fonctionnalit\u00e9s suppl\u00e9mentaires telles que la collaboration ou la gestion des r\u00e9f\u00e9rences bibliographiques, parfois en utilisant l\u2019IA.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Contexte \u00e0 l\u2019Unil<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Depuis quelques ann\u00e9es, l\u2019Unil payait un certain nombre de licences chez l\u2019un des \u00e9diteurs de LaTeX nomm\u00e9 \u00ab Overleaf \u00bb. L\u2019int\u00e9r\u00eat de ces licences tenait dans les fonctionnalit\u00e9s suppl\u00e9mentaires fournies, comme la collaboration ou une recherche bibliographique. Malheureusement, cet \u00e9diteur a d\u00e9cid\u00e9 de multiplier le prix des licences par environ 2,5 ces prochaines ann\u00e9es. Au vu des restrictions budg\u00e9taires et des alternatives existantes pour un produit Open Source, l\u2019Unil ne proposera plus ces licences \u00e0 l\u2019ensemble de la communaut\u00e9 d\u00e8s le 31 octobre 2027.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cela ne signifie donc pas qu\u2019Overleaf ne puisse plus \u00eatre utilis\u00e9. La version gratuite \u00e9tait d\u00e9j\u00e0 fortement utilis\u00e9e avant l\u2019achat de licences payantes. Pour les autres, l\u2019achat d\u2019une licence personnelle payante pour Overleaf restera possible, mais avant un tel achat, l\u2019utilisation d\u2019un des nombreux produits alternatifs existants devrait \u00eatre envisag\u00e9e.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Quel outil pour quel usage?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si vous d\u00e9sirez utiliser un autre produit, voici quelques questions \u00e0 se poser avant de le choisir :<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Ai-je besoin de collaborer?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ou suis-je seul \u00e0 travailler sur le document ? La fonction collaboration n\u2019est pr\u00e9sente que pour les produits cloud. Elle est parfois, mais pas toujours, int\u00e9gr\u00e9e \u00e0 la version gratuite.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Ai-je un workflow bibliographique?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si j\u2019ai int\u00e9gr\u00e9 un workflow de recherche bibliographique, les alternatives sont plut\u00f4t rares et g\u00e9n\u00e9ralement payantes.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Ai-je des donn\u00e9es sensibles?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si oui, il est fortement recommand\u00e9 d\u2019utiliser un produit install\u00e9 sur votre machine personnelle et, dans tous les cas, de lire les conditions de stockage et de traitement de vos donn\u00e9es.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Suis-je \u00e0 l\u2019aise avec LaTeX?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Certains produits sont plus conviviaux que d\u2019autres. Certains sont m\u00eame complexes et plut\u00f4t r\u00e9serv\u00e9s \u00e0 des d\u00e9veloppeurs.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-background wp-block-paragraph\" style=\"background-color:#ffea9e\">Si votre usage inclut des caract\u00e8res tr\u00e8s particuliers, les produits avec un code propri\u00e9taire annonc\u00e9 comme compatible LaTeX devraient \u00eatre test\u00e9s.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-default\" \/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Exemples de produits d\u2019\u00e9dition LaTeX ou compatibles<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table alignwide is-style-stripes has-small-font-size\"><table><thead><tr><th>Nom<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Cloud<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Local<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Version gratuite<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Collaboration gratuite<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Code LaTeX<\/th><th class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Code propri\u00e9taire<\/th><th>Remarque<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>Overleaf<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Produit actuellement propos\u00e9<\/td><\/tr><tr><td><strong>Paperflow<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Produit tr\u00e8s complet<\/td><\/tr><tr><td><strong>Typst<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td>Compatible LaTeX<\/td><\/tr><tr><td><strong>Murfy<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Associe LaTeX et collaboration gratuite<\/td><\/tr><tr><td><strong>TeX Live<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Multiplateforme (Mac, Windows, Linux)<\/td><\/tr><tr><td><strong>TeXstudio<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Simple, peu de fonctionnalit\u00e9s<\/td><\/tr><tr><td><strong>Texmaker<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Moins convivial<\/td><\/tr><tr><td><strong>LyX<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Produit ancien et simple<\/td><\/tr><tr><td><strong>VSCode + LaTeX Workshop<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Combinaison puissante, gratuite mais n\u00e9cessitant des comp\u00e9tences pointues<\/td><\/tr><tr><td><strong>TeXlyre<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u2713<\/td><td>Code LaTeX et Typst, produit r\u00e9cent, r\u00e9seau requis pour la collaboration<\/td><\/tr><tr><td><strong>LetX, inscrive, Trybibbx, TypeTex, etc.<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td>Autres alternatives, avec chacune ses sp\u00e9cificit\u00e9s<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><figcaption class=\"wp-element-caption\">Le tableau ci-dessus pr\u00e9sente quelques alternatives, mais la liste n\u2019est pas exhaustive.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-default\" \/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Protection des donn\u00e9es<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pour toutes donn\u00e9es sensibles ou personnelles, les produits install\u00e9s sur votre machine sont recommand\u00e9s, si possible. Les produits cloud int\u00e8grent d\u00e9sormais souvent des fonctionnalit\u00e9s utilisant l\u2019intelligence artificielle et stockent vos donn\u00e9es hors de nos serveurs, souvent aux \u00c9tats-Unis. C\u2019est le cas d\u2019Overleaf, autant pour le stockage que pour son IA. Pour cette raison, la partie IA n\u2019a pas \u00e9t\u00e9 int\u00e9gr\u00e9e dans les licences Unil cette ann\u00e9e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bien qu\u2019en g\u00e9n\u00e9ral les donn\u00e9es utilis\u00e9es pour la r\u00e9daction d\u2019articles soient anonymis\u00e9es et aient vocation \u00e0 \u00eatre publiques \u00e0 court terme, assurez-vous de bien respecter les directives de l\u2019Unil lors de l\u2019usage d\u2019un tel produit.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button is-style-outline is-style-outline--1\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.unil.ch\/unil\/fr\/home\/menuinst\/universite\/intelligence-artificielle.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">L\u2019IA \u00e0 l\u2019Unil<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-button is-style-outline is-style-outline--2\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.unil.ch\/unil\/fr\/home\/termes\/conditions\/protection-des-donnees.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Protection des donn\u00e9es<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">LaTeX: un outil puissant et disponible de multiples mani\u00e8res<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u2019\u00e9dition avec LaTeX est une m\u00e9thode puissante, reconnue et open source, qui existe depuis de nombreuses ann\u00e9es. La complexit\u00e9 de son utilisation a donn\u00e9 lieu \u00e0 de nombreux produits payants offrant de multiples fonctionnalit\u00e9s pour en faciliter l\u2019usage. Au final, les produits open source gratuits et les versions gratuites des logiciels commerciaux permettent de couvrir de nombreux besoins sans n\u00e9cessiter d\u2019investissement financier. Le choix du produit est donc important pour couvrir ses besoins \u00e0 moindre co\u00fbt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dans des cas d\u2019usage particuliers, il peut toutefois \u00eatre n\u00e9cessaire d\u2019investir dans la licence d\u2019un logiciel qui satisfait tous vos besoins. Ces cas seront d\u00e9sormais trait\u00e9s comme tout <a href=\"https:\/\/catalogue-ci.unil.ch\/service\/achats-informatiques-materiel-logiciel\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">achat de licence sp\u00e9cifique<\/a>, et non plus comme une licence de site commune \u00e0 l\u2019ensemble de la communaut\u00e9 universitaire.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-secondary-color has-text-color has-link-color has-small-font-size wp-elements-1 wp-block-paragraph\">Image d&rsquo;en-t\u00eate: ID <a href=\"https:\/\/fr.dreamstime.com\/new-york-\u00e9tats-unis-mars-page-d-accueil-du-site-web-l-\u00e9diteur-latex-overleaf-affich\u00e9e-\u00e9cran-ordinateur-image371498973\">371498973<\/a> \u00a9 <a href=\"https:\/\/fr.dreamstime.com\/sdf159den_info\">Denis Shevchuk<\/a> | <a href=\"https:\/\/fr.dreamstime.com\/\">Dreamstime.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En raison d\u2019une tr\u00e8s forte augmentation de prix, la version payante ne sera plus disponible d\u00e8s le 31 octobre 2027. La version gratuite reste \u00e0 disposition mais des alternatives existent pour de nombreux usages. Voici un \u00e9tat des lieux et quelques propositions.<\/p>\n","protected":false},"author":1001466,"featured_media":3503,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"template-full-width-cover.php","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,11],"tags":[18],"class_list":["post-3500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-materiel-et-logiciel","category-recherche","tag-affiche"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1001466"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3500"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3521,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3500\/revisions\/3521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/newsci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}