{"id":4454,"date":"2022-01-16T17:54:43","date_gmt":"2022-01-16T16:54:43","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/?p=4454"},"modified":"2023-02-28T16:33:10","modified_gmt":"2023-02-28T15:33:10","slug":"colloque-litterature-et-culture-materielle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/2022\/01\/colloque-litterature-et-culture-materielle\/","title":{"rendered":"Colloque international | Litt\u00e9rature et culture mat\u00e9rielle"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/files\/2022\/01\/Littculture-materielle.jpg\"><img alt=\"\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4446 alignleft\" src=\"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/files\/2022\/01\/Littculture-materielle.jpg\" alt=\"\" width=\"159\" height=\"141\"><\/a>Du Mercredi 16 f\u00e9vrier 2022 &#8211; 13h30 au Vendredi 18 f\u00e9vrier 2022 &#8211; 16h30 <\/strong><\/p>\n<p><strong>Universit\u00e9 de Lausanne, B\u00e2timent Anthropole, salle 3185<\/strong><\/p>\n<p>Informations: <a href=\"mailto:Sophie-Valentine.Borloz@unil.ch\">Sophie-Valentine.Borloz@unil.ch<\/a><!--more--><\/p>\n<p>\u00ab Ainsi \u2013 \u00e9crit Balzac dans l\u2019Avant-propos \u00e0 La Com\u00e9die humaine \u2013 l\u2019\u0153uvre \u00e0 faire devait avoir une triple forme : les hommes, les femmes et les choses, c\u2019est-\u00e0-dire les personnes et la repr\u00e9sentation mat\u00e9rielle qu\u2019ils donnent de leur pens\u00e9e ; enfin l\u2019homme et la vie \u00bb. Les d\u00e9cennies 1830-1840 sont fondatrices d\u2019une litt\u00e9rature pr\u00e9occup\u00e9e de l\u2019observation, de la description et de la mise en \u0153uvre d\u2019une pens\u00e9e de la culture mat\u00e9rielle traduisant un monde socio-\u00e9conomique en expansion, dont est issue la soci\u00e9t\u00e9 occidentale contemporaine. Comprendre l\u2019\u00e9laboration de cette pens\u00e9e implique de cerner les modes d\u2019existence des objets dans les textes litt\u00e9raires et th\u00e9oriques \u00e0 partir d\u2019un cadre chronologique large et d\u2019un examen frontal du corpus. Le colloque, organis\u00e9 dans le cadre du projet FNS \u00ab Litt\u00e9rature et culture mat\u00e9rielle \u00bb, porte sur la p\u00e9riode 1830-2020. Il s\u2019agira de retracer les h\u00e9ritages et les lignes de force d\u2019une pens\u00e9e litt\u00e9raire de la culture mat\u00e9rielle des d\u00e9buts de l\u2019\u00e8re industrielle \u00e0 nos soci\u00e9t\u00e9s dites post-industrielles, afin de mieux saisir l\u2019\u00e9volution des usages et des repr\u00e9sentations des objets. L\u2019hypoth\u00e8se directrice est la suivante : la litt\u00e9rature est un espace de compr\u00e9hension et de conceptualisation de la culture mat\u00e9rielle dans ses rapports \u00e0 l\u2019individu et \u00e0 la soci\u00e9t\u00e9. Les diff\u00e9rentes interventions viseront \u00e0 d\u00e9terminer comment la litt\u00e9rature non seulement propose des repr\u00e9sentations critiques du monde mat\u00e9riel (socio-\u00e9conomique) mais participe \u00e0 sa mod\u00e9lisation philosophique, anthropologique, sociologique. Ce processus de s\u00e9mantisation et d\u2019observation critique sera \u00e0 \u00e9tudier pour lui-m\u00eame (rapport litt\u00e9rature \u2013 culture mat\u00e9rielle) et dans ses rapports aux savoirs qui lui sont li\u00e9s (rapport litt\u00e9rature \u2013 culture mat\u00e9rielle \u2013 histoire \u2013 sociologie \u2013 anthropologie \u2013philosophie, etc.). Ce colloque a donc pour objectif, en r\u00e9unissant des chercheuses et des chercheurs issus d\u2019horizons diff\u00e9rents, de f\u00e9d\u00e9rer et d\u2019\u00e9tudier un corpus de textes litt\u00e9raires et un corpus de textes critiques sous la banni\u00e8re d\u2019une discipline qui, dans le champ des recherches de langue fran\u00e7aise, n\u2019a pas encore \u00e9t\u00e9 identifi\u00e9e comme telle : les \u00e9tudes de culture mat\u00e9rielle de la litt\u00e9rature.<\/p>\n<p><strong>Programme<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mercredi 16 f\u00e9vrier<\/strong><\/p>\n<p>13h30 \u2013 14h00&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Accueil, caf\u00e9<\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Claire Barel-Moisan<\/em><\/p>\n<p>14h00 \u2013 14h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Introduction \u2013 Marta Caraion et Judith Lyon-Caen<\/p>\n<p>14h30 \u2013 14h50 &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Manuel Charpy \u2013 \u00ab&nbsp;\u00c9crire le quotidien des objets de la bourgeoisie&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>14h50 \u2013 15h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jos\u00e9-Luis Diaz \u2013 \u00ab&nbsp;L\u2019entr\u00e9e des objets en litt\u00e9rature apr\u00e8s 1830&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>15h10 \u2013 15h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>15h40 \u2013 16h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>Pause<\/em><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Manuel Charpy<\/em><em>&nbsp;<\/em><\/p>\n<p>16h10 \u2013 16h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jos\u00e9phine Vodoz \u2013 \u00ab&nbsp;Litt\u00e9rature et soci\u00e9t\u00e9 de consommation&nbsp;: panorama&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>16h30 \u2013 16h50&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Myriam Boucharenc et Laurence Guellec \u2013 \u00ab&nbsp;R\u00eaves d\u2019objets, objets de r\u00eave. Les catalogues commerciaux du XIX<sup>e<\/sup>&nbsp;si\u00e8cle \u00e0 nos jours&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>16h50 \u2013 17h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Astrid Ruffa \u2013 \u00ab&nbsp;F\u00e9tiches et objets magiques&nbsp;: perspectives surr\u00e9alistes sur la mat\u00e9rialit\u00e9 de la pens\u00e9e&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>17h10 \u2013 17h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p><strong><em>17h40-18h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Point sur le projet Litt\u00e9rature et culture mat\u00e9rielle &#8211; Mod\u00e9ration Claire Barel-Moisan, Sophie-Valentine Borloz et Jacob Lachat<\/em><\/strong><\/p>\n<p>20h&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>D\u00eener<\/em>&nbsp;<em>des participant\u00b7e\u00b7s<\/em><\/p>\n<p><strong>Jeudi 17 f\u00e9vrier<\/strong><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Judith Lyon-Caen<\/em><\/p>\n<p>09h00 \u2013 09h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sophie-Valentine Borloz \u2013 \u00ab&nbsp;La ressourcerie litt\u00e9raire. Po\u00e9tique et id\u00e9ologie du d\u00e9chet&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>09h20 \u2013 09h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dominique Pety \u2013 \u00ab&nbsp;La collection&nbsp;: objets d\u2019art, objets-m\u00e9moire, objets de consommation&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>09h40 \u2013 10h&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Marta Caraion \u2013 \u00ab&nbsp;Tropisme m\u00e9moriel&nbsp;: XIX<sup>e<\/sup>&nbsp;\u2013<sup>&nbsp;<\/sup>XXI<sup>e<\/sup>&nbsp;si\u00e8cles&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>10h \u2013 10h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>10h30 \u2013 11h00&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>Pause<\/em><\/p>\n<p>11h \u2013 11h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Brigitte Diaz \u2013 \u00ab&nbsp;La litt\u00e9rature de l\u2019intime et ses objets&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>11h20 \u2013 11h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Marine L\u00e9pinard \u2013 \u00ab&nbsp;\u201cGens de plume\u201d \u2013 le monde mat\u00e9riel de l\u2019\u00e9crit&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>11h40 \u2013 12h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>12h10 \u2013 13h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>D\u00e9jeuner<\/em><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Marta Caraion<\/em><\/p>\n<p>13h40 \u2013 14h&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Philippe Antoine \u2013 \u00ab&nbsp;Litt\u00e9rature et mat\u00e9rialit\u00e9 des voyages&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>14h \u2013 14h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00c9l\u00e9onore Devevey \u2013 \u00ab&nbsp;En contexte, en vitrine, en r\u00e9serve&nbsp;? Les objets ethnographiques, au c\u0153ur et en marge d\u2019une discipline en mouvement (1920-1960)&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>14h20 \u2013 14h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Judith Lyon-Caen \u2013 \u00ab&nbsp;T\u00e9moignage&nbsp;: la litt\u00e9rature de la Shoah et les objets&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>14h40 \u2013 15h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>15h10 \u2013 15h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>Pause<\/em><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Jos\u00e9phine Vodoz<\/em><\/p>\n<p>15h40 \u2013 16h&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Samia Myers \u2013 \u00ab&nbsp;Objets de n\u00e9cessit\u00e9&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>16h \u2013 16h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; J\u00e9r\u00f4me Meizoz \u2013 \u00ab&nbsp;Objets pauvres&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>16h20 \u2013 16h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anne Reverseau \u2013 \u00ab&nbsp;\u00c9critures contemporaines de l\u2019inventaire&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>16h40 \u2013 17h10&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p><strong><em>17h10 \u2013 18h<\/em><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong><em>Point sur le projet Litt\u00e9rature et culture mat\u00e9rielle &#8211; Mod\u00e9ration Manuel Charpy et Jos\u00e9phine Vodoz<\/em><\/strong><\/p>\n<p>20h&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00eener des participant\u00b7e\u00b7s<\/p>\n<p><strong>Vendredi 18 f\u00e9vrier<\/strong><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Jacob Lachat<\/em><\/p>\n<p>09h00 \u2013 09h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Fran\u00e7ois Jarrige \u2013 \u00ab&nbsp;La critique du travail et de l\u2019industrialisation&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>09h20 \u2013 09h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Thomas Bouchet \u2013 \u00ab&nbsp;Culture mat\u00e9rielle des utopies&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>09h40 \u2013 10h00&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anna Pellegrino \u2013 \u00ab&nbsp;Les expositions universelles&nbsp;: les objets de la technologie et leurs publics&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>10h00 \u2013 10h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>10h30 \u2013 11h00&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>Pause<\/em><\/p>\n<p><em>Mod\u00e9ration Sophie-Valentine Borloz<\/em><\/p>\n<p>11h00 \u2013 11h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Delphine Gleizes \u2013 \u00ab&nbsp;Machines \u00e0 voir&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>11h20 \u2013 11h40&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Claire Barel-Moisan \u2013 \u00ab&nbsp;Anticipation et science-fiction&nbsp;: des genres technocritiques&nbsp;?&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>11h40 \u2013 12h00&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jacob Lachat et Jean-Fran\u00e7ois Bert \u2013 \u00ab&nbsp;Les usages \u00e9rudits des archives&nbsp;: litt\u00e9rature et sciences humaines&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>12h00 \u2013 12h20&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nathalie Pi\u00e9gay \u2013 \u00ab&nbsp;La d\u00e9mat\u00e9rialisation des archives&nbsp;\u00bb<\/p>\n<p>12h20-12h50&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Discussion sur la session<\/p>\n<p>12h50 \u2013 14h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<em>D\u00e9jeuner<\/em><\/p>\n<p><strong><em>14h30 \u2013 16h30&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Point sur le projet Litt\u00e9rature et culture mat\u00e9rielle &#8211; Mod\u00e9ration Marta Caraion et Judith Lyon-Caen<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/agenda.unil.ch\/display\/1642083628744\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Plus d&#8217;informations<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Du Mercredi 16 f\u00e9vrier 2022 &#8211; 13h30 au Vendredi 18 f\u00e9vrier 2022 &#8211; 16h30 Universit\u00e9 de Lausanne, B\u00e2timent Anthropole, salle 3185 Informations: Sophie-Valentine.Borloz@unil.ch<\/p>\n","protected":false},"author":1001537,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[9,10],"tags":[],"class_list":["post-4454","post","type-post","status-publish","format-standard","category-evenements","category-evenements-passes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1001537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4454"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4454\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.unil.ch\/metis\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}